درمان اگزمای پوستی

اگزما مشکلی پوستی است که باعث علائم ناخوشایندی مانند خارش شدید پوست می‌شود. در اینجا به توضیح این موضوع، عوامل محرک و روش‌های کاهش علائم آن می‌پردازیم.

اگزما چیست؟

اگزما یا درماتیت آتوپیک نوعی التهاب پوستی است که باعث خشکی، خارش، پوسته‌پوسته شدن و قرمزی پوست می‌شود. این مشکل ممکن است در نوزادان، کودکان و بزرگسالان دیده شود.

علت بروز اگزما

علت دقیق اگزما هنوز کاملاً مشخص نیست، اما به نظر می‌رسد ژنتیک نقش مهمی داشته باشد. سابقه خانوادگی اگزما احتمال ابتلا به آن را افزایش می‌دهد.

لایه بیرونی پوست به نام اپیدرم، نقش سد محافظتی در برابر عوامل محیطی مثل آلرژن‌ها و میکروب‌ها و همچنین ممانعت از از دست رفتن آب پوست را دارد. در افراد مبتلا به اگزما، این سد آسیب دیده و نفوذپذیری آن بیشتر است.

علائم اگزما

علائم معمولاً از کودکی و قبل از پنج سالگی ظاهر می‌شود اما در هر فرد متفاوت است و ممکن است با گذشت زمان تغییر کند. این علائم شامل:

• خارش شدید پوست
• التهاب و قرمزی پوست
• خشکی و پوسته‌پوسته شدن پوست
• زبری پوست
• برجستگی‌های کوچک مسدودکننده فولیکول‌های مو (معمولاً در صورت، بازوها و ران‌ها)
• افزایش چین و چروک در کف دست و زیر چشم
• تیره شدن پوست اطراف چشم

خارش در شب معمولاً بیشتر می‌شود و خاراندن پوست می‌تواند التهاب، خارش شدیدتر و احتمال عفونت را افزایش دهد.

اگزما بیشتر نواحی خاصی از بدن را درگیر می‌کند ولی در موارد شدید ممکن است چند بخش مختلف را تحت تأثیر قرار دهد. در نوزادان معمولاً گونه، پوست سر و جلوی بازوها و پاها آسیب می‌بیند و معمولاً ناحیه پوشک سالم است. در کودکان و بزرگسالان معمولاً پشت گردن، چین‌های آرنج و پشت زانو درگیر می‌شوند.

تشخیص اگزما

آزمایش خاصی برای تشخیص اگزما وجود ندارد و معمولاً بر اساس سابقه پزشکی، علائم و معاینه فیزیکی انجام می‌شود. مواردی که احتمال ابتلا را بیشتر می‌کنند:

• خارش مکرر و طولانی
• شروع علائم در سنین پایین
• داشتن سابقه شخصی یا خانوادگی بیماری‌های آلرژیک مثل آسم یا آلرژی فصلی
• تشدید علائم پس از مواجهه با محرک‌های خاص

عوامل محرک اگزما

عوامل زیادی می‌توانند باعث تحریک و تشدید اگزما شوند، از جمله:

• هوای سرد یا خشک
• تعریق زیاد
• استرس و اضطراب
• تغییرات ناگهانی دما
• تماس با محصولات شیمیایی، شوینده‌ها، صابون‌های معطر، پشم یا الیاف مصنوعی، گرد و غبار، ماسه و دود سیگار

درمان اگزما

اگزما یک بیماری مزمن است که معمولاً با دوره‌های بهبود و شعله‌ور شدن همراه است. درمان قطعی ندارد اما می‌توان علائم آن را مدیریت و کنترل کرد. روش‌های مفید به شرح زیر هستند:

• اجتناب از عوامل محرک
• حفظ رطوبت پوست با استفاده از نرم‌کننده‌ها
• درمان آسیب‌های پوستی و کاهش التهاب
• کنترل خارش
• درمان اختلالات روانی در صورت نیاز

مراقبت از پوست و کاهش علائم

• استفاده از کرم‌ها و پمادهای مرطوب‌کننده که پوست را نرم و از خشکی محافظت می‌کنند، مخصوصاً بلافاصله بعد از حمام
• استفاده از دوش یا حمام با آب ولرم به جای آب داغ و اجتناب از حمام‌های طولانی‌تر از ۱۰-۱۵ دقیقه
• استفاده محدود از صابون‌های ملایم و بدون عطر یا شوینده‌های غیرصابونی
• در موارد خفیف تا متوسط، پزشک ممکن است کرم‌ها یا پمادهای استروئیدی موضعی تجویز کند که به کاهش التهاب و خارش کمک می‌کنند.
• در دوره‌های شدید، ممکن است نیاز به استروئیدهای قوی‌تر یا خوراکی باشد، ولی استفاده طولانی‌مدت توصیه نمی‌شود به دلیل احتمال نازک شدن پوست.
• درمان با نور فرابنفش (فوتوتراپی) در موارد خاص می‌تواند موثر باشد اما به دلیل خطرات احتمالی محدود به شرایط خاص است.
• در موارد حساس‌تر داروهای دیگری ممکن است تجویز شود.

کاهش خارش

• داروهای آنتی هیستامین گاهی به کاهش خارش کمک می‌کنند
• پانسمان مرطوب می‌تواند به مرطوب نگه داشتن پوست، تسکین خارش و جلوگیری از آسیب پوست به دلیل خاراندن کمک کند

سلامت روان

اختلالات اضطرابی یا افسردگی مرتبط با اگزما نیاز به مشاوره و درمان تخصصی دارد.

پیشگیری از اگزما

اطلاعات کافی درباره پیشگیری قطعی اگزما در دست نیست، اما مراقبت مناسب از پوست به ویژه در نوزادان مستعد به این بیماری می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند. استفاده از مرطوب‌کننده‌ها و رعایت بهداشت پوست اهمیت دارد.